Uit eerder onderzoek bleek al dat het zwangerschapsbrein geen fabel is: de hersenen van vrouwen werken echt anders na een zwangerschap. Nu blijkt dat ook een tweede zwangerschap effect heeft op het moederbrein. 

Puur op basis van de veranderingen in het brein, kun je opmaken of iemand een eerste of tweede zwangerschap achter de rug heeft. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van onder meer Elseline Hoekzema van het Amsterdam UMC. Zij werkte tien jaar geleden ook al mee aan het onderzoek dat het eerste bewijs leverde voor het zwangerschapsbrein. Welke sporen laat een tweede zwangerschap na? En welke gevolgen heeft dat voor moeders?

Lees ook:

• Waarom bevallen vrouwen vaak te vroeg als ze overgewicht hebben?
• Ervaren andere zoogdieren ook ochtendmisselijkheid?

Vrouwen onder de scanner 

Om het effect van een tweede zwangerschap op het brein te meten, volgde het onderzoeksteam 110 vrouwen. Dertig van hen raakten in de onderzoeksperiode voor de tweede keer in hun leven zwanger, veertig vrouwen verwelkomden hun eerste kind en de controlegroep bestond uit veertig vrouwen die nog nooit zwanger waren geweest. De zwangeren ondergingen voorafgaand aan de zwangerschap eenmaal en na de bevalling tweemaal een hersenscan. 

De onderzoekers vergeleken van deze drie groepen onder meer het volumeverschil in grijze stof (verantwoordelijk voor informatieverwerking) en de hersenactiviteit in rusttoestand (defaultnetwerk). Eerder hadden de onderzoekers al aangetoond dat veranderingen in het defaultnetwerk ervoor zorgen dat zwangeren een sterke binding voelen met hun kind. Dat netwerk veranderde na een tweede zwangerschap nogmaals. 

Hoekzema: “We hebben nu voor het eerst aangetoond dat de hersenen niet alleen tijdens de eerste, maar ook tijdens de tweede zwangerschap veranderen.” Het team zag zowel vergelijkbare als compleet unieke veranderingen optreden na een eerste en tweede zwangerschap. 

Grootste hersenveranderingen na zwangerschap 

In het zogeheten defaultnetwerk treden na een eerste zwangerschap de grootste veranderingen op. Dit netwerk wordt actief als het brein in de ruststand gaat. Dat gebeurt bijvoorbeeld tijdens het dagdromen of momenten van zelfreflectie. Het gevolg van de zwangerschapsverandering is dat het moeders beter in staat stelt om de emoties en behoeftes van hun baby te begrijpen. 

Uit het nieuwe onderzoek blijkt dat dit defaultnetwerk tijdens een tweede zwangerschap opnieuw verandert, maar dan minder sterk. Daarentegen merkten de onderzoekers juist meer veranderingen op in hersennetwerken die gelinkt worden aan het kunnen richten van de aandacht en het reageren op prikkels. “Deze processen kunnen gunstig zijn bij de zorg voor meerdere kinderen”, vertelt Milou Straathof, die de gegevens analyseerde. 

Zwangerschapsbrein

Opvallend genoeg was de hersenverandering die voor een betere binding tussen moeder en kind zorgt, sterker tijdens een eerste zwangerschap. Ook zagen de onderzoekers een duidelijke link tussen zwangerschapsveranderingen in de hersenschors en het ontstaan van een peripartumdepressie (in de volksmond beter bekend als postnatale depressie).

Bij vrouwen die voor het eerst zwanger raken, treden die hersenschorsverschillen met name op na de bevalling, terwijl dat bij vrouwen die voor de tweede keer een kind droegen, juist tijdens hun zwangerschap gebeurde. “Deze kennis kan ons beter helpen om de mentale problemen waar moeders mee kampen te begrijpen”, vertelt Hoekzema. “Het is belangrijk dat we snappen hoe het brein zich aanpast aan het moederschap.” 

Bronnen: EurekAlert!, Nature

Beeld: Pixabay