We stampen wat uit de grond: steden, wegen, havens, wolkenkrabbers, vliegvelden… Maar soms maken mensenhanden iets dat je als een soort modern wereldwonder kunt beschouwen. In deze aflevering van de serie Wereldprojecten: Centre Pompidou, het gebouw dat binnenstebuiten is gekeerd.
Het is 1971. Frankrijk is nog aan het bekomen van de gewelddadige opstand van studenten en arbeiders die in 1968 Parijs maandenlang platlegde. De Franse president Georges Pompidou meent dat de stad een nieuwe impuls nodig heeft, iets waarmee Parijs zijn oude elan kan terugwinnen. Wat zal het zijn?
Pompidou besluit dat de stad een nieuw gebouw nodig heeft, dat de Franse kunst en cultuur toegankelijk zal maken voor een breed publiek. Hij schrijft hiervoor een open wedstrijd uit voor architecten. De opdracht: ontwerp een opvallend museum, met bioscoop en een zaal voor optredens, voor de Parijse wijk Beaubourg.
Onconventioneel
En zo krijgt de nog onbekende Italiaanse architect Renzo Piano op 16 juli 1971 op zijn kantoor in swinging Londen een telefoontje dat zijn leven voor eens en altijd zal veranderen. Aanvankelijk begrijpt hij geen snars van de conversatie. Een opgewekte jonge vrouw deelt hem in het Frans mee dat hij en zijn Brits-Italiaanse collega Richard Rogers lauréats zijn. Piano beheerst de Franse taal niet zo goed en hij meent dat de Française wil weten of de beide architecten wel echt afgestudeerd zijn. Natuurlijk zijn ze dat, ze hebben immers hun eigen architectenbureau.
Pas nadat de vrouw enkele malen het woord ‘lauréats’ heeft herhaald, dringt het tot Piano door: hij en Rogers zijn samen winnaar van de internationale competitie voor het ontwerpen van het Centre Pompidou. Hij valt bijna van zijn stoel. De jury, onder leiding van de vermaarde Braziliaanse architect Oscar Niemeyer, selecteerde het onconventionele concept van Piano en Rogers uit niet minder dan 681 inzendingen. En zo beginnen beide architecten aan hun opdracht om de kunst met een grote K van zijn voetstuk te halen en naar de massa te brengen.
Rotte tomaten
President Pompidou had geen zeggenschap over de keuze van de jury en is zichtbaar geschokt wanneer hij voor het eerst het winnende ontwerp van Piano en Rogers ziet. Hij spreekt dan de legendarische woorden: ‘Ça va crier!’ (Vrij vertaald: ‘Dit gaat heel wat ophef veroorzaken’). Al snel krijgt hij gelijk. Bij de eerste publieke presentatie van het ontwerp in augustus 1971 onderbreekt gejoel uit het publiek de bescheiden speech van Rogers. Er vliegen zelfs rotte tomaten richting de architecten. De Franse toehoorders zien het helemaal niet zitten dat twee niet-Franse architecten een nieuw symbool voor Parijs gaan ontwerpen.
De grootste consternatie is er echter om het ontwerp zelf. Waarom? Dat lees je in het volledige artikel in KIJK editie 3 van 2026.
Bestel KIJK 3-2026 in onze webshop, met gratis verzending binnen Nederland.
Tekst: Teake Zuidema
Beeld: Alamy/Imageselect/Delphotos