Voor het eerst is aangetoond dat egels ultrasoon geluid kunnen horen. Wellicht is het mogelijk om de dieren met hoge tonen te waarschuwen voor verkeer.

Hoewel veel mensen het fantastisch vinden om een egel te zien, gaat het niet goed met de dieren. In Engelse steden is het aantal egels sinds het jaar 2000 met een derde afgenomen, op het Britse platteland is zeker de helft van het aantal egels verdwenen. Ook in Nederland gaat het slecht. Het aantal egels daalde met meer dan de helft in dertig jaar. 

Een Nederlandse studie schatte dat een op de drie egels om het leven komt doordat mensen graag van A naar B gaan. Ze worden geplet onder autobanden. Biologen van de University of Oxford denken dat het misschien mogelijk is om ultrasoon geluid te gebruiken om egels weg te jagen wanneer er een auto aan komt.

Lees ook:

• Hoe jakken mogelijk kunnen helpen bij de ontwikkeling van behandelingen voor MS
• Raven onthouden waar wolven doden

Egels met elektroden

Dat egels hoge tonen horen die mensen niet kunnen horen, was nog niet bekend. De biologen deden proeven met twintig dieren uit de egelopvang. Ze plaatsten kleine elektrodes bij de dieren op het hoofd. Daarmee konden ze meten of er signalen heen en weer gingen tussen de oren van de dieren en de hersenen.

De onderzoekers speelden geluiden af van 4 tot 85 kilohertz. Mensen kunnen pieptonen horen tot twintig kilohertz. Bij de egels waren er zelfs bij de hoogste noten nog signalen te meten tussen de hersenstam en het binnenoor. Conclusie: de dieren horen inderdaad meer dan wij. Ze horen zelfs hogere noten dan honden en katten, die tot 65 kilohertz komen.

Na afloop van de test zijn de dieren onderzocht door een dierenarts en vrijgelaten. Bij de opvang werd ook een egel binnengebracht die minder geluk had. Het zwaargewonde dier was klem komen te zitten in een rattenval. De egel was niet meer te redden en kreeg een spuitje. Daarna is een CT-scan gemaakt van het dier. Aan de hand van deze scan maakten de biologen een 3D-model van het binnenoor van de egel.

Gebouwd voor hoge tonen

De gehoorbeentjes van egels blijken heel klein te zijn en zitten deels vast aan het trommelvlies. Die opbouw is heel geschikt voor het waarnemen van hoge tonen. Het komt ook voor bij andere dieren die ultrasoon geluid horen, zoals vleermuizen. Ook de stijgbeugel, het kleinste gehoorbotje, is heel klein uitgevoerd, wat het geschikt maakt voor hoge noten.

De biologen hopen dat het mogelijk is om een apparaatje te maken dat egels verjaagt. Het kan geluid maken dat onhoorbaar is voor mensen, honden en katten. Het zou ingebouwd kunnen worden in auto’s, maar ook in robotmaaiers, die regelmatig egeldoden veroorzaken.

Bronnen: University of Oxford, Biology Letters

Beeld: Alexas_fotos