Om je werkweek goed te starten, elke maandag een tof wetenschappelijk of technisch beeld op onze site. Deze keer: een satellietfoto van de Poort naar de Onderwereld.
Op deze foto van het Europese aardobservatiesatellietsysteem Sentinel-2 is de Batagaika-krater, ook wel bekend als de Poort naar de Onderwereld, goed zichtbaar. Hoewel het Siberische toendralandschap rondom de krater groen is door struiken en lariksbomen, groeien er op de steile hellingen van Batagaika maar weinig planten, waardoor hij als een soort bruine degenkrab sterk afsteekt tegen de achtergrond.
De Batagaika-krater is niet ontstaan door een asteroïde-inslag of een vulkaanuitbarsting, zoals veel andere kraters. Hij is gevormd door het smelten van permafrost, permanent bevroren bodem. In de jaren zestig werden in dit gebied veel bomen gekapt. Daardoor verdween de beschermende schaduwlaag boven de permafrost, waardoor de bodem begon te ontdooien. Het smeltwater verdampte of sijpelde weg, waarna de achterblijvende grond inzakte. Zo ontstond een kuil die uitgroeide tot de huidige krater.
Tegenwoordig is de Batagaika-krater ongeveer 100 meter diep en 1 kilometer lang. Door klimaatverandering groeit de scheur nog altijd met zo’n 30 meter per jaar. In de permafrost ligt bovendien veel koolstofdioxide en methaan opgeslagen. Wanneer de bevroren grond smelt, komen deze broeikasgassen vrij in de atmosfeer. Dit versterkt de opwarming van de aarde, waardoor de krater nog sneller zal groeien.
Lees ook:
- De hel op aarde: vijf verbazingwekkend mooie hell holes
- Verklaring gevonden voor explosies en mysterieuze kraters in Siberië
- Picture Perfect: een blije krater op Mars
Babymammoet
De permafrost in deze Russische regio is al tienduizenden jaren bevroren. Nu deze begint te smelten, komen soms opmerkelijk goed bewaard gebleven dieren uit de ijstijd tevoorschijn. In 2018 ontdekten wetenschappers in de krater bijvoorbeeld een uitgestorven paardensoort (Equus lenensis), waarbij zelfs nog het oudste bekende vloeibare bloed werd aangetroffen. En in 2024 vonden ze er een 50.000 jaar oude babymammoet.
Op de satellietfoto is ook een meanderende rivier te zien: de 870 kilometer lange Jana. De rivier slingert sterk door het landschap. Dat komt doordat het water aan de buitenkant van een bocht sneller stroomt en de oever uitslijt, terwijl het aan de binnenkant juist langzamer stroomt en sediment afzet. Na verloop van tijd worden de bochten steeds scherper. Uiteindelijk kan de rivier een bocht afsnijden door een kortere route te kiezen. De afgesneden bocht blijft dan achter als een hoefijzervormig meer, waarvan er veel te zien zijn op deze foto.
Bron: ESA
Beeld: ESA