Vergeet de antidepressiepil: een nieuwe slimme contactlens geneest depressieve muizen met elektrische schokjes via het oog.

Contactlenzen zijn lang niet meer alleen maar een goed alternatief voor het brillendragen. Inmiddels kunnen ze inzoomen, bieden ze infrarood zicht en augmented reality (een soort smartwatch voor het oog) en monitoren ze ziektes zoals diabetes en de oogaandoening glaucoom.

Maar nu komt daar ook behandeling bij. Want wetenschappers van onder meer Yonsei University (Zuid-Korea) hebben een contactlens ontwikkeld die bij muizen net zo effectief depressie behandelt als het bekende antidepressivum Prozac. De resultaten van de studie zijn gepubliceerd in Cell Reports Physical Science.

Lees ook:

• Helpt vitamine D tegen depressie?
• Wetenschappers ontwikkelen contactlens waarmee je infraroodlicht kunt zien
• Zachte lenzen meten oogaandoeningen

Ingrijpende behandeling

Depressie wordt bij mensen nu vaak behandeld met medicatie (zoals Prozac), elektroconvulsietherapie (waarbij elektrische schokken worden toegepast op het brein via de buitenkant) of implantaten (hetzelfde, maar dan via de binnenkant).

Maar de pillen geven soms (heftige) bijwerkingen en het toedienen van elektrische pulsen op deze manier kan ingrijpend zijn. Het onderzoeksteam, onder leiding van Jang-Ung Park, hoopte dat het simpelweg dragen van contactlenzen fijner zal zijn.

Heldere ‘lichtplek’

De contactlenzen bestaan uit een flinterdun laagje galliumoxide en platina. Die materialen vormen twee elektroden, die allebei een milde elektrische puls afgeven in het oog.

Waarde twee pulsen elkaar kruisen (diep in het netvlies) ontstaat een actieve elektrische ‘schok’. Denk aan twee zaklampen waarvan de stralen elkaar in de verte ontmoeten, waarbij een heldere lichtplek ontstaat. Dit fenomeen heet temporal interference.

Die heldere ‘lichtplek’ van elektrische stroom stimuleert de zenuwbanen van het netvlies, die een directe snelweg vormen naar met gebiedjes in de hippocampus en prefrontale cortex die betrokken zijn bij stemming en emoties.

Drie weken contactlenzen

Om te zien of temporal interference via de ogen daadwerkelijk depressie behandelt, probeerden Park en collega’s de methode uit bij muizen. Ze verdeelden de dieren in vier groepen. Naast een controlegroep (bestaande uit niet-depressieve muizen) was er een groep depressieve muizen die niet behandeld werd, een groep die fluoxetine (het actieve bestanddeel uit Prozac) kreeg en een groep met de contactlenzen.

Bij de lens-muizen werd de temporal interference 30 minuten per dag voor 3 weken lang toegepast. Alle dieren werden voor, tijdens én na behandeling gemonitord op gedrag en kregen hersenscans. Ook werd hun bloed en hersenweefsel getest op stoffen (biomarkers) die een indicatie geven van de mate van depressie.

Meer plezier, minder stress

Het gedrag van de lensdragende muizen verbeterde aanzienlijk (meer sociaal contact, weer interesse in suikerwater) ten opzichte van de niet-behandelde depressieve muizen. Het effect was zelfs vergelijkbaar met de fluoxetine-nemende muizen.

Dat het werkte, bleek ook uit de bloed- en hersenweefseltests. De concentratie van het ‘gelukshormoon’ serotonine steeg met 47 procent en die van het stresshormoon corticosteron daalde met 48 procent.

AI-bevestiging

Ook zagen de onderzoekers op de hersenscans dat het contact tussen de hippocampus en prefrontale cortex (die bij depressie is verstoord) weer hersteld was.

Ter bevestiging lieten Park en zijn team een AI-model naar de vergaarde onderzoeksgegevens kijken. Dat kon inderdaad de met temporal interference-behandelde muizen niet meer onderscheiden van de gezonde controlegroep.

‘Enorme belofte‘

Alle depressiepatiënten aan de met elektroden uitgeruste contactlenzen dan maar? Nou, zover zijn we nog lang niet. Net als met alle technologische ontwikkelingen zal ook deze methode uitvoerig getest moeten worden, bij dier én mens.

Eerst willen de onderzoekers de contactlenzen draadloos maken. En helemaal mooi zou zijn als de elektrische stimulatie kan worden gepersonaliseerd voor elke unieke gebruiker. Zowel qua intensiteit als focus op precies de juiste zenuwbanen.

Maar er is meer. “Ons werk geeft ons een totaal nieuwe manier van het behandelen van hersenaandoeningen, met het oog als toegangspoort”, zegt Park. “Wij geloven dat deze draagbare, medicijnvrije methode een enorme belofte is voor het bestrijden van depressie, maar ook angststoornissen, verslaving en cognitieve achteruitgang.”

Bronnen: Cell Reports Physical Science, Cell Press via EurekAlert!