06 januari 2026 09:00
Artistieke interpretatie van de drie samensmeltende sterrenstelsels. Beeld: NSF/AUI/NSF NRAO/P. Vosteen.
Astrofysici hebben drie sterrenstelsels ontdekt die met elkaar samensmelten. Zoiets hebben ze nog niet vaak gezien.
Op 1,2 miljard lichtjaar van de aarde ontvouwt zich een zeldzaam spektakel. Daar zijn namelijk drie sterrenstelsels bezig om samen te smelten tot één stelsel. Dat melden onderzoekers in het vakblad The Astrophysical Journal Letters.
Lees ook:
Het samensmelten van sterrenstelsels komt regelmatig voor en verklaart waarom sommige stelsels zo groot zijn. De Melkweg is bijvoorbeeld ontstaan uit meerdere samensmeltingen en botst in de toekomst misschien op Andromeda.
Hoewel botsingen tussen twee stelsels regelmatig voorkomen, zijn samensmeltingen van drie stelsels veel zeldzamer. Ze moeten daarvoor namelijk alle drie op hetzelfde moment samenkomen. Toch denken astrofysici dat nu gezien te hebben.
Ze ontdekten twee sterrenstelsels die 74.000 lichtjaar uit elkaar staan, wat voor astronomische begrippen enorm dichtbij is. Ze dachten eerst een normale samensmelting te hebben gevonden, maar zagen al snel een derde stelsel op 316.000 lichtjaar afstand van de andere twee.
Hoewel dit sterrenstelsel een stuk verder weg staat, lijkt het toch al mee te doen aan de samensmelting. De onderzoekers zagen namelijk dat er gas vanuit dit stelsel naar de andere twee stroomt. Ze noemden de driedubbele samensmelting J1218/1219+1035.
Grote sterrenstelsels hebben een superzwaar zwart gat in hun centrum, zo ook die van J1218/1219+1035. Als sterrenstelsels samensmelten, doen de zwarte gaten dat vaak ook, waardoor ze gigantische proporties kunnen aannemen.
Maar zulke samensmeltingen zijn lang niet altijd goed te bestuderen. Dat komt doordat zwarte gaten soms al het materiaal in hun directe omgeving hebben opgeslurpt, waardoor ze niet meer groeien. Hierdoor zenden ze bijna geen straling uit en zijn ze moeilijk te observeren.
De zwarte gaten van de drie stelsels in J1218/1219+1035 zijn wel allemaal nog actief. En dat biedt mogelijkheden voor wetenschappers. De groeiende zwarte gaten zenden namelijk radiostraling uit, waardoor ze te volgen zijn met telescopen.
“Het feit dat we drie sterrenstelsels zien samensmelten die ook nog eens alle drie een actief zwart gat hebben, is enorm zeldzaam”, zegt Emma Schwartzman, een van de onderzoekers in een persbericht. “Hierdoor hebben we een unieke kans om te zien hoe gigantische sterrenstelsels en hun zwarte gaten samen groeien.”
Bronnen: The Astrophysical Journal Letters, NRAO
Duik in de wereld van wetenschap, technologie en ruimtevaart met KIJK! Ontdek de meest fascinerende achtergronden, baanbrekende ontwikkelingen en de spannendste verhalen uit de ruimte.
Wil jij niets missen én profiteren van een scherpe aanbieding? Word nu lid van KIJK en lees meer voor minder!
