Ben je geïnteresseerd in de wereld van wetenschap & technologie en wil je hier graag meer over lezen? Word dan lid van KIJK!
Een nieuw instrument onthult een wolk geladen ijzeratomen in de ringnevel. Astronomen staan voor een raadsel.
De ringnevel, of M57, is voor veel hobbysterrenkundigen een geliefd object om te bekijken door een telescoop. Neem je een foto in infrarood (zoals hieronder) van de James Webb-ruimtetelescoop, dan vallen bovendien de kleurrijke ringen erg op.
Nu blijkt zich midden in die ringen een ‘staaf’ van geïoniseerde (geladen) ijzeratomen te bevinden. Zo publiceren astronomen van Cardiff University en het University College London in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
Lees ook:
Optische vezels
De ijzeren wolk werd ontdekt dankzij de Large Integral Field Unit (LIFU)-modus van de WHT Enhance Area Velocity Explorer (WEAVE). Dat is een pas geïnstalleerd instrument van de William Herscheltelescoop op de Canarische Eilanden.
LIFU bestaat uit een bundel optische vezels. Die vezels vangen het licht op van objecten in de ruimte en splitsen die in verschillende golflengten. Er ontstaat dan een zogenoemd spectrum en die kan onderzoekers vervolgens vertellen over de chemische elementen die in het hemellichaam voorkomen.
Rotsplaneet aan diggelen?
Hoofdonderzoeker Roger Wesson en collega’s hebben dit nu voor het eerst gedaan bij de ringnevel. Al scrollend door de data viel hen direct de ijzeren ‘staaf’ op (ook zichtbaar in rood op de foto boven dit artikel). De ‘staaf’ heeft een massa vergelijkbaar met die van de planeet Mars en is ongeveer zo lang als de diameter van de baan van Pluto om de zon.
Het is nog een mysterie hoe de ijzeratomen daar zijn gekomen. Maar de onderzoekers opperen in hun publicatie twee mogelijke scenario’s. Het eerste is een nog niet ontdekt fenomeen tijdens de gasexplosie van de stervende ster (waarbij die ringen zijn ontstaan).
De tweede – en volgens het onderzoeksteam de spannendste – mogelijkheid is dat de ster tijdens zijn ‘doodszucht’ een rotsplaneet aan diggelen heeft ‘geblazen’. En dat die verdamping voor de wolk ijzeratomen heeft gezorgd.
Hogere resolutie nodig
Het blijft speculeren op dit moment. Daarom willen de onderzoekers als vervolgstudie een spectrum met een hogere resolutie van de ringnevel maken. Dan kunnen er misschien andere chemische elementen in of bij de ijzeren ‘staaf’ worden gevonden die wat meer details kunnen verschaffen.
Verder wil het team ook andere gasnevels in de Melkweg met LIFU-WEAVE onder de loep nemen. Want, zo zegt Wesson: “Ik zou verbaasd zijn als de ijzeren ‘staaf’ in de Ring uniek is. Als we meer voorbeelden vinden, kan dat ons helpen te verklaren waar het ijzer vandaan komt.”
Bronnen: Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Cardiff University via EurekAlert!
Beeld: R. Wesson/Cardiff University en UCL