Wie hoog in de bergen woont, heeft opvallend minder vaak last van suikerziekte. Nu hebben wetenschappers uitgevogeld hoe dat kan.

Ieder lichaam heeft glucose (suiker) nodig om te kunnen functioneren. Maar bij mensen met diabetes kan het lichaam een overschot aan suiker niet goed verwerken, wat veel problemen veroorzaakt.

Opmerkelijk genoeg komt diabetes haast niet voor onder groepen mensen die op grote hoogte leven. Hoe kan dat? Mogelijk doordat rode bloedcellen onder deze omstandigheden massaal glucose opslurpen. Zo publiceren onderzoekers, onder leiding van Isha Jain, van Gladstone Institutes in het vaktijdschrift Cell Metabolism.

Lees ook:

• Doorbraak: werkzame eilandjes voor diabetesbehandeling geprint
• Onderzoekers maken doorbraak in het genezen van diabetes type 1
• Kunstmatige alvleesklier verbetert leven van diabetespatiënten

Hypoxie-muizen

Dat leven in een zuurstofarme omgeving heel wat gezondheidsvoordelen heeft, was al langer bekend. Zo maakt het je hart en longen sterker en heb je er minder kans op een beroerte en overgewicht. Bovendien loop je minder risico op het ontstaan van diabetes type II (de niet-aangeboren variant).

In een eerdere studie van Jain bleek al dat muizen met hypoxie (een toestand van weinig zuurstof in het lichaam) ook aanzienlijk minder glucose hadden in het bloed. Maar waar gaat dat glucose dan heen? Het team besloot dit nader te onderzoeken.

Glucose-reservoir

Via een hoge-resolutie-beeldvormingstechniek scanden Jain en collega’s de hypoxie-muizen direct na hun maaltijd. De opgegeten suikers bleken niet allemaal naar de grote organen, zoals de lever en hersenen, te gaan, maar belandden in de rode bloedcellen – tot grote verrassing van de onderzoekers.

De enige taak van rode bloedcellen is het passieve vervoer van zuurstof naar weefsels en organen. Dat is althans de gedachte. Maar blijkbaar zit er meer achter deze cellen zonder celkern (en daarmee DNA) dan we dachten. Ze blijken namelijk een soort ‘glucose-reservoir’ te zijn. Maar dan alleen in zuurstofarme omstandigheden.

Zuurstof loslaten

Uit extra muisexperimenten bleek hoe dat precies in zijn werk gaat. De rode bloedcellen zuigen massaal glucose op om vervolgens een uniek molecuul aan te maken. Dit molecuul helpt de cellen om zuurstof los te laten in weefsels en organen. En dat is natuurlijk hard nodig, omdat zuurstof in de ingeademde lucht schaars is.

Glucose verdwijnt na een maaltijd in zuurstofarme omstandigheden dus razendsnel uit het bloed, dankzij de rode bloedcellen. De hypoxiemuizen waren daardoor compleet ongevoelig voor de ontwikkeling van diabetes. En dat effect hield maanden aan nadat de muizen weer normale lucht inademden.

HypoxyStat

Toen volgde de kers op de taart. Jain en collega’s hadden namelijk ook nog een medicijn, genaamd HypoxyStat, dat het lichaam laat ‘denken’ dat er een zuurstofgebrek is. Dat bleek al goed te werken tegen bepaalde stofwisselingsziekten, maar zou het ook tegen diabetes helpen?

Het korte antwoord: ja! Door het medicijn houden de rode bloedcellen hun zuurstof steviger vast. Als reactie daarop slurpen ze inderdaad glucose op om het eerdergenoemde molecuul te kunnen produceren.

De toediening van HypoxyStat aan diabetesmuizen bleek hun toestand zelfs compleet om te keren: hun bloedsuikerspiegel daalde van gevaarlijk hoog naar een kerngezond niveau.

Vakantie naar de bergen

Dat alles zou betekenen dat HypoxyStat alle andere diabetesmedicijnen ruim overtreft. Maar juich nog niet te hard. Het medicijn bleek weliswaar bij muizen te werken, maar nog onbekend is wat het doet bij mensen. Bovendien moeten de onderzoekers nog goed kijken naar eventuele bijwerkingen en veiligheid.

We zijn er dus nog lang niet. Tot die tijd: als je de kans hebt als diabetespatiënt, boek dan eens een vakantie naar de Alpen of de Andes. Een frisse, schone lucht en een adembenemend uitzicht is al fijn, maar wie weet pak je ook gelijk wat gezondheidsvoordelen mee!

Bronnen: Cell Metabolism, Gladstone Institutes via EurekAlert!

Beeld: AI-gegenereerd

Ben je geïnteresseerd in de wereld van wetenschap & technologie en wil je hier graag meer over lezen? Word dan lid van KIJK!