Van plaagdier naar probleemoplosser? Onderzoekers hebben een kakkerlakkensoort ontdekt die een kei is in het afbreken van plastic.

Hoewel insecten onmisbaar zijn in ecosystemen, hebben de meeste soorten toch een slechte reputatie. En op de lijst met meest gehate insecten staan kakkerlakken zelfs ergens bovenaan. Maar misschien moeten we toch iets meer ontzag hebben voor kakkerlakken. Ze kunnen mogelijk helpen bij het oplossen van ons plasticprobleem. Onderzoekers hebben namelijk ontdekt dat de Argentijnse kakkerlak (Blaptica dubia) verrassend goed is in het opeten en afbreken van plastic, zo schrijven ze in het vakblad Environmental Science and Ecotechnology.

Lees ook:

• Hap, slik, weg: eten insecten, bacteriën en schimmels ons plasticprobleem op?
• Duurzamere pijnstiller? Wetenschappers laten bacteriën plastic omzetten in paracetamol

Snelle plasticafbraak

Polystyreen is een van de meest gebruikte plastics, maar ook een van de moeilijkste om af te breken. Sommige insectensoorten, zoals meelwormen en de larven van de grote wasmot, kunnen desondanks kleine hoeveelheden van dit materiaal verteren. Maar dat is niet meteen een oplossing voor het plasticprobleem, want het proces is allesbehalve efficiënt. De Argentijnse kakkerlak blijkt er een stuk beter in te zijn.

Tijdens experimenten in het lab aten de kakkerlakken gemiddeld 6 milligram polystyreen per dag. Na 42 dagen hadden de insecten bijna 55 procent van het opgegeten plastic ook daadwerkelijk afgebroken; dat komt neer op 3,3 milligram per dag. Dat is veel sneller dan andere plasticetende insecten. Meelwormen breken bijvoorbeeld slechts 0,08 tot 0,24 milligram per dag af.

Steeds beter

De kakkerlakken krijgen hulp van micro-organismen in hun spijsverteringsstelsel. Deze microben breken het polystyreen af in kleinere, behapbaardere moleculen die vervolgens door enzymen van de kakkerlakken verder kunnen worden afgebroken om er energie uit te halen.

Bijna alle insecten die alleen polystyreen te eten kregen, bleven gewoon in leven en groeiden zelfs. Ze groeiden overigens wel iets minder snel dan als ze plantaardig voedsel kregen, zoals wortels, appels, maïsmeel en tarwezemelen. Plastic is dus niet de beste voedselbron. De kakkerlakken werden gedurende het experiment wel steeds efficiënter in het afbreken van het polystyreen, waarschijnlijk doordat de samenstelling van de microben in hun spijsverteringsstelsel veranderde.

Afbraak zonder kakkerlakken

Je kunt natuurlijk niet zomaar honderden kakkerlakken loslaten op vuilnisbelten, maar de ontdekking kan wetenschappers wel helpen bij het ontwikkelen van nieuwe manieren om op een biologische manier ons plasticprobleem aan te pakken. Zo kunnen ze nu gaan onderzoeken welke microben en enzymen precies betrokken zijn bij de plasticafbraak. Mogelijk kunnen ze dat proces dan nabootsen zonder daadwerkelijk kakkerlakken nodig te hebben.

In een vervolgonderzoek willen de wetenschappers kijken of de Argentijnse kakkerlak in staat is om ook andere plasticsoorten af te breken.

Bronnen: Environmental Science and Ecotechnology, EurekAlert!