Meestal werken inentingen tegen ziekmakende virussen en bacteriën. Misschien komt er ook een prik tegen teken.

Teken zuigen niet alleen je bloed op, ze verspreiden ook bacteriën en virussen die ziekten veroorzaken. De ziekte van Lyme bijvoorbeeld. Wetenschappers hebben een vaccin ontwikkeld waarmee ze de bloedzuigers kunnen weren.

Teken wachten geduldig op een grasspriet of een tak tot er een dier langsloopt. Beweegt je been langs het groen, dan stapt het diertje over. Vervolgens zet de teek een arsenaal aan slimme trucs in om je bloed te kunnen drinken.

Lees ook:

• Amerikaanse man overlijdt door hamburger: vleesallergie na tekenbeet blijkt de boosdoener
• ‘Een op de zeven mensen heeft ziekte van Lyme gehad’

Slimme cocktail

Zo is hun speeksel een wondelijke cocktail van handige stoffen. Het spul verdooft je zodat je niet voelt dat de teek zijn snuit door je huid heen boort. Er zitten stoffen in die je afweerreactie onderdrukken en antistolmiddelen gaan bloedstolling tegen zodat de dieren uren en zelfs dagen kunnen drinken. 

Daarnaast maken teken een handige lijm aan. Daarmee plakken ze hun snuit vast in je huid. Dat is nodig zodat je de diertjes niet krijgt weggekrabt. Na afloop van de maaltijd produceert de teek oplosmiddelen zodat de lijm weer loslaat. Wetenschappers van het University of Tennessee College of Veterinary Medicine grijpen deze tekenlijm aan om het beestje te bestrijden. 

Teken verpakken hun hulpstoffen in zogeheten exosomen, kleine blaasjes in het speeksel dat ze tijdens het prikken in je huid laten sijpelen. Met deze blaasjes komen wellicht ook ziekteverwekkers binnen, zoals virussen en bacteriën. Andersom is het goed mogelijk dat de stoffen in de exosomen het voor ziekmakers makkelijker maken om over te stappen van een geïnfecteerd slachtoffer naar de teek.

Slechte plak, slechte maaltijd

Met gentechnieken schakelden de onderzoekers een van de eiwitten uit die teken gebruiken voor hun lijm. Deze teken konden minder goed bloed drinken waardoor ze kleiner bleven. Ze bleken bovendien minder virusdeeltjes op te nemen uit geïnfecteerde slachtoffers en door te geven naar nieuwe gastheren.

In een volgende stap maakten de wetenschappers een vaccin tegen het lijmeiwit. Dat gebruikten ze om muizen in te enten tegen deze stof. Muizen die waren ingeënt tegen het tekeneiwit, bleken beter bestand tegen tekenbeten. De teken die hun bloed hadden gedronken, bleven kleiner. 

Bovendien gaven teken die een virus bij zich droegen de ziekteverwekker minder goed door aan gevaccineerde proefdieren. Het kan dus slim zijn om naast vaccins tegen bacteriën en virussen ook inentingen te ontwikkelen tegen de dieren die de ziekmakers overdragen.

Bronnen: The EMBO Journal, University of Tennessee

Beeld: Erik Karits/Unsplash