Een kleine vliegenlarve in het Afrikaanse Malawimeer kan meer dan tweehonderd meter duiken. Onderzoekers hebben ontdekt hoe zijn lichaam deze druk kan verdragen. 

Insecten vind je overal, behalve op open zee. Een gangbare theorie is dat de dieren daar niet kunnen overleven, omdat hun luchtwegen zouden bezwijken onder de druk van het diepe water. Maar larven die in het Malawimeer zijn gevonden, bewijzen dat insecten wel degelijk op die diepte kunnen gedijen. Dat ontdekten onderzoekers van de University of British Columbia (Canada) met behulp van een sonar.

Lees ook:

• Waarom imploderen diepzeedieren niet?
• Waarom werden prehistorische insecten zo groot? Misschien toch niet door extra zuurstof

Larve met luchtzakken

Het Malawimeer ligt op het grondgebied van drie landen: Mozambique, Tanzania en natuurlijk Malawi. Het is met een diepte van zevenhonderd meter een van de diepste meren ter wereld. Hier duiken de larven van de vlieg Chaoborus edulis dagelijks honderden meters naar beneden om hongerige vissen te vermijden die zich meer aan het oppervlak bevinden. 

De meeste waterlarven hebben een luchtpijp met luchtzakken, die ze gebruiken om adem mee te halen. De larve van C. edulis heeft deze luchtzakken ook, maar dankzij een evolutionaire aanpassing gebruikt hij ze voor een heel ander doel: drijven. De ademhaling verloopt juist via de huid. 

De wand van de luchtzakken bestaat uit een speciaal materiaal genaamd resiline. Dit is een eiwit dat weefsel elastisch en rubberachtig maakt. De larven hebben zelf controle over het al dan niet uitzetten van hun luchtzakken. Dit doen ze door de pH-waarde (zuurgraad) van de wand te veranderen, wat voor de resiline een signaal is om de luchtzak op te blazen of juist te laten krimpen. 

Met dit vernuftige trucje regelen de larven zelf hun drijfvermogen als ze ’s nachts aan het oppervlak komen om te eten, en voorkomen ze dat hun zakken tijdens een duik onder de enorme waterdruk ineenstorten. 

Insecten op zee?

De onderzoekers voerden ook een testje uit met deze duikende larven. Ze plaatsten hen in kleine drukkamers om te achterhalen welke druk ze maximaal aankonden. Daaruit bleek dat ze op een diepte van meer dan vier- à vijfhonderd meter zouden kunnen overleven, wat nog dieper is dan de duik die de larven dagelijks maken. 

In onderstaande video is te zien hoe de waterdruk op een diepte van 560 meter de luchtzak laat ontploffen.

Deze vondst zet het idee dat het onmogelijk is dat er insecten leven op de zeebodem op losse schroeven. Mogelijk zijn ze gewoon nog niet gevonden. De evolutionaire aanpassing om de druk te overleven, is in ieder geval bewezen.

Bronnen: EurekAlert!, Science